ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

Tι είναι η παιδική παχυσαρκία:
Το κάθε παιδί γεννιέται με τις δικές του σωματικές προδιαγραφές και αναπτύσσεται σύμφωνα με αυτές. Ως παχυσαρκία ορίζεται η ανώμαλη ή υπερβολική συσσώρευση σωματικού λίπους που επιβαρύνει την υγεία του παιδιού. Στη φυσιολογική καμπύλη ανάπτυξης του βρέφους και του παιδιού το ύψος και το βάρος αυξάνονται αναλογικά. Σε ένα υπέρβαρο ή παχύσαρκο παιδί το βάρος αυξάνεται δυσανάλογα σε σχέση με το ύψος, γεγονός που υποδηλώνει άθροιση σωματικού λίπους με αρνητικό αντίκτυπο στην τωρινή και μελλοντική υγεία του. Μια ένδειξη παχυσαρκίας είναι όταν το βάρος του παιδιού είναι πάνω από τον μέσο όρο για την ηλικία και το ύψος του. Ένα παιδί όμως ταξινομείται ως υπέρβαρο ή παχύσαρκο ανάλογα με τον Δείκτη Μάζας Σώματος (Body Mass Index, BMI). Εάν ένα παιδί αφεθεί χωρίς έλεγχο και παρακολούθηση είναι πιθανό να γίνει παχύσαρκος ενήλικας με χρόνια προβλήματα υγείας.

Ποια παιδιά είναι σε κίνδυνο για παχυσαρκία:
Η απόκτηση πλεονάζοντος βάρους σώματος είναι πιθανή όταν τα παιδιά λαμβάνουν μεγάλη ποσότητα λανθασμένου είδους τροφής και όταν έχουν μειωμένο επίπεδο φυσικής δραστηριότητας. Στην αυξανόμενη επίπτωση παχυσαρκίας στο δυτικό κόσμο αλλά και στη χώρα μας συμβάλλει ένα δίκτυο αλληλοσυμπλεκομένων παραμέτρων (βιολογικών, κοινωνικών, ψυχολογικών, τεχνολογικών, περιβαλλοντικών, οικονομικών, πολιτισμικών) που επηρεάζουν, τόσο το άτομο και την οικογένεια, αλλά και την κοινωνία στο σύνολό της. Για παράδειγμα, η ευρεία διάδοση, διαφήμιση και προσβασιμότητα επεξεργασμένων τροφών με επιπρόσθετη ζάχαρη, αλάτι και κορεσμένα trans λιπαρά, η υψηλή κατανάλωση αναψυκτικών, το μεγάλο μέγεθος μερίδων fast-food φαγητού, η πολύωρη έκθεση των παιδιών σε κάθε είδους οθόνες και η έλλειψη ευκαιριών φυσικής δραστηριότητας είναι κάποιες από αυτές τις παραμέτρους. Επιπρόσθετα, οι κοινωνικές τάσεις έχουν αλλάξει δραματικά τη φύση του παιδικού παιχνιδιού και τον τρόπο που τα παιδιά αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους. Οι τάσεις αυτές έχουν οδηγήσει σε ελάττωση της ψυχαγωγίας σε ανοικτούς χώρους και στη φύση, των ωρών ύπνου, ενώ αυξάνουν την εξάρτηση από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και την καθιστική ζωή. Με βάση τα παραπάνω, το περιβάλλον που κινούνται τα παιδιά είναι εξαιρετικά «παχυσαρκιογόνο» και μόνο μικρό ποσοστό της παιδικής παχυσαρκίας οφείλεται σε γενετικές ή ενδοκρινικές νόσους. Πιο πρακτικά, τα παιδιά που είναι σε κίνδυνο να γίνουν υπέρβαρα-παχύσαρκα είναι αυτά που καταναλώνουν σε τακτική βάση φαγητό και ροφήματα με ζάχαρη και κορεσμένα λίπη, όπως fast food, γλυκά, προϊόντα ζύμης, και ιδίως αναψυκτικά, ενώ έχουν μικρή ημερήσια πρόσληψη φρούτων και λαχανικών, δεν αθλούνται κάθε ημέρα και κάνουν καθιστική ζωή (βλέπουν πολλή τηλεόραση, παίζουν πολλά ηλεκτρονικά παιχνίδια και δαπανούν πολλές ώρες σε οθόνες). Επίσης, πολλές φορές το επιπλέον φαγητό λειτουργεί ως τρόπο αντιμετώπισης του στρες και των κοινωνικών-ψυχολογικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν στη ζωή τους τα μεγαλύτερα παιδιά και οι έφηβοι, ενώ πολλές οικογένειες δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν οικονομικά στην αγορά ποιοτικών τροφίμων για τα παιδιά τους.

Ποιες είναι οι επιπλοκές της παχυσαρκίας:
Η παχυσαρκία θεωρείται νόσος με άμεσες αλλά και μακροπρόθεσμες επιπλοκές. Τα παχύσαρκα παιδιά με ολοένα αυξανόμενη συχνότητα διαγιγνώσκονται με παθήσεις των ενηλίκων όπως σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, αρτηριακή υπέρταση, υπερλιπιδαιμία, λιπώδη διήθηση του ήπατος, προβλήματα οστών και αρθρώσεων, άσθμα, άπνοια κατά τον ύπνο, αλλά και πρώιμη ήβη, διατροφικές διαταραχές, δερματίτιδες εκ τριβής και χρόνια κόπωση. Παρουσιάζουν επίσης με μεγάλη συχνότητα ψυχολογικά προβλήματα, γιατί είναι πιο πιθανό να πέσουν θύματα εκφοβισμού ή σαν άμυνα να εκφοβίζουν άλλα παιδιά, να έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και λίγες κοινωνικές δεξιότητες, να έχουν άγχος και συμπεριφορικά/μαθησιακά προβλήματα. Ο μετέπειτα παχύσαρκος ενήλικας έχει μεγαλύτερο κίνδυνο σακχαρώδους διαβήτη, στεφανιαίας νόσου, αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, νεοπλασιών, άνοιας και ηπατικής νόσου. Για τους λόγους αυτούς, είναι απαραίτητη η παρακολούθηση της ανάπτυξης του βρέφους και παιδιού και η σωστή καθοδήγηση των οικογενειών προς την αποφυγή της υπερβαρότητας και παχυσαρκίας, αλλά και οι έγκαιρες διορθωτικές παρεμβάσεις.

 

Accessibility